Luwr przechowuje klasyczne arcydzieła, Musée d’Orsay — impresjonistów, a kolekcja Centre Pompidou pokazuje, co stało się ze sztuką w XX wieku: kubizm, abstrakcję i surrealizm. To największy taki zbiór w Europie.
Zanim jednak ruszycie w pogoń za którymkolwiek z tych obrazów, jedna ważna rzecz: budynek Centrum Pompidou jest zamknięty. Muzeum przestało przyjmować zwiedzających we wrześniu 2025 roku, remont potrwa do 2030, a zbiory rozjechały się po innych instytucjach w ramach programu „Constellation”. Biletów do Pompidou nie kupicie, bo nie ma czego zwiedzać — ale same obrazy nadal można obejrzeć. Gdzie ich szukać, piszemy niżej.
» CZYTAJ TAKŻE – Centrum Pompidou zamknięte do 2030 roku: gdzie jest teraz kolekcja
Gdzie teraz zobaczyć te obrazy?
Kolekcja Pompidou nie zniknęła — została rozproszona. Największe wystawy ze zbiorów trafiły do Grand Palais, Panteonu i Musée d’art moderne de Paris, biblioteka Bpi przeniosła się do budynku Lumière w 12. dzielnicy, a pod Paryżem, w Massy, powstaje nowy oddział Centre Pompidou Francilien — pierwsze otwarte weekendy zaplanowano na październik 2026, a pełne otwarcie na wiosnę 2027. Całą układankę rozpisaliśmy w osobnym artykule o zamknięciu Pompidou.
Część płócien jeździ w tym czasie po świecie na wystawach czasowych. Dlatego jeśli zależy wam na konkretnym obrazie, najpewniejszy sposób jest taki: wpiszcie jego tytuł w wyszukiwarkę zbiorów na centrepompidou.fr — przy każdym dziele muzeum podaje, gdzie dokładnie się ono w tej chwili znajduje.
Henri Matisse «Przepych, spokój i rozkosz» Luxe, calme et volupté, 1904
Niezwykle zmysłowy i przenikliwy obraz popołudniowego relaksu. Artysta przedstawia grupę bezczynnych, nagich dziewcząt wylegujących się na brzegu Morza Śródziemnego. Słońce mocno przygrzewa, na obrusie leży prosty piknik, zaś wszyscy są zadowoleni z życia!
Arcydzieło namalowano w technice pointylizmu (od fr. point — kropka). Jasne, niezmieszane kropki i plamy oddają atmosferę letniego upału. Jedno zastrzeżenie co do adresu: obraz formalnie należy do Pompidou (dation z 1982 roku), ale od 1985 roku jest w depozycie w Musée d’Orsay, a do 14 lutego 2027 roku pokazuje go H’ART Museum w Amsterdamie na wystawie „Chez Matisse”. Z tego samego zbioru pochodzą też:
- «Czerwone ryby» (Bocal de poissons rouges, 1914).
- «Rumuńska bluzka» (La Blouse roumaine, 1940).
Pablo Picasso «Arlekin i kobieta z naszyjnikiem» Arlequin et femme au collier, 1917
Dwumetrowe, kwadratowe płótno, które Picasso namalował w 1917 roku w Rzymie. Arlekin — postać z komedii dell’arte — wraca u niego przez całą twórczość; tutaj siedzi obok kobiety w naszyjniku, a obie figury są rozłożone na płaszczyzny w duchu późnego kubizmu. Obraz trafił do zbiorów jako zapis baronowej Evy Gourgaud w 1965 roku i od tego czasu należy do Musée national d’art moderne.
Przy okazji rozwiejmy nieporozumienie, które krąży po przewodnikach: «Panien z Awinionu» w Paryżu nie zobaczycie. Płótno, które w 1907 roku otworzyło drogę kubizmowi, należy od 1937 roku do Museum of Modern Art w Nowym Jorku i wisi właśnie tam.
Marc Chagall «Narzeczeni z Wieżą Eiffla» Les mariés de la Tour Eiffel, 1938-1939
Obraz namalowany w niepowtarzalnym surrealistycznym stylu, który jest natychmiast identyfikowany z Markiem Chagallem. Artysta urodził się niedaleko Witebska i miał żydowskie korzenie, ale większość życia spędził we Francji, gdzie uzyskał obywatelstwo, tworzył i został pochowany.
Rozpoznawalny jest jego sposób przedstawiania latających ludzi, w tym przypadku pary nowożeńców, w której łatwo rozpoznać artystę i jego muzę, żonę Bellę. Narzeczeni lecą na tle jasnoniebieskiej wieży Eiffla, a pod ich stopami unosi się Witebsk.
Innymi popularnymi postaciami są zwierzęta, koza i kogut. Koza gra na skrzypcach, a kogut potrafi latać i jest wysoki jak zakochana para. W dodatku jest tak, jakby wewnątrz pierzastego siedział skrzypek, co również nawiązuje do charakterystycznych technik Chagalla. Sugestia ciąży jako symbol siły, która łączy dwoje kochanków i czyni ich jednością.
Fernand Léger – «Les Loisirs – Hołd dla Louisa Davida» Les Loisirs – Hommage à Louis David, 1948-1949
Artysta wyznawał idee kubizmu, a nawet dołączył do grona zwolenników tego stylu wraz z Braque’iem i Picassem. Choć popierał stosowanie form geometrycznych w malarstwie, Léger poszedł własną drogą w kwestii postaci ludzkiej. Charakterystyczną cechą malarza jest kontur czerni i jaskrawych kontrastujących kolorów oraz neutralne, pozbawione ekspresji twarze.
Na płótnie, którego nazwę możemy przetłumaczyć jako «Rozrywka – Hołd dla Louisa Davida» Fernand Léger celebruje zwykły wypoczynek zwykłych ludzi i możliwość spędzania wolnego czasu w towarzystwie bliskich przyjaciół. Postawa rowerzysty na pierwszym planie, opuszczona ręka i kartka papieru stanowią aluzję do arcydzieła Louisa Davida, «Śmierć Marata».
Wassily Kandinsky «Z czarnym łukiem» Avec l’Arc noir, 1912
Badacze twórczości malarza uważają, że obraz ten zapoczątkował historię abstrakcjonizmu. Styl, w którym brakuje konkretnych obiektów, ale dominują plamy kolorów, linie, łuki i spirale, stał się ulubionym stylem Kandinsky’ego.
W arcydziele «Z czarnym łukiem» trzy bloki niebieskiego, czerwonego i fioletowego są skontrastowane, gotowe do zderzenia. Kolory i kształty są niezwykle ważne dla artysty. Za ich pomocą stara się przekazać widzowi swój stan umysłu.
Postacie są powstrzymywane przed zderzeniem przez duży czarny łuk. Historycy sztuki widzą w nim wspomnienie artysty o chłopskim życiu jego ojczystej Rosji.
Robert Delaunay «Karuzela świń» Manège de cochons, 1922
Artysta uważany jest za twórcę nowego stylu, orfizmu, który ma wspólne korzenie z kubizmem i futuryzmem. Prezentowane dzieło nawiązuje do wiejskiego jarmarku z wirującą karuzelą drewnianych świń.
Płótno celebruje ulubioną formę malarza, dysk, we wszystkich jego kolorach i hipostazach. Ma na celu poprowadzić widza na przejażdżkę z wiatrem. W wirze widoczne są czarne buty damy, która odleciała na karuzeli. Na pierwszym planie artysta przedstawił swojego przyjaciela, poetę Tristana Tzarę. Jaskrawe koła o różnych rozmiarach dodają płótnu ruchu, nastroju i muzykalności.
Warto zauważyć, że żona artysty Sonia Delaunay tworzyła w tym samym stylu. Jej prace również można podziwiać w Centrum Sztuki Współczesnej Georgesa Pompidou. Polecamy zwrócić uwagę na te płótna:
- «Elektryczne pryzmaty» (Prismes electriques, 1914).
- «Rytm» (Rythme, 1938).
- «Proza transsyberyjskiej kolei i małej Żanny z Francji» (La Prose du Transsiberien et de la petite Jehanne de France, 1913).
Kazimierz Malewicz «Czarny krzyż» Croix noire, 1915
Osławiony obraz artysty w stylu suprematyzmu. Wraz z Czarnym kwadratem i Czarnym kołem tworzy rodzaj tryptyku. Sam Malewicz był twórcą tego nurtu w malarstwie. Preferował najprostsze geometryczne kształty: koło, kwadrat, prostokąt. Jego płótna są w większości pozbawione jakiegokolwiek obiektywizmu i należą do sztuki awangardowej.
Paradoksalnie krzyż nie jest tym, czym się wydaje… Składa się z 4 kwadratów ułożonych jeden na drugim, z małym kwadratem pomiędzy nimi. Samo płótno jest kwadratowe, podobnie jak białe figury wokół krawędzi. Wychodzi z tego niezła geometria.
Znaczenie obrazu jest w rzeczywistości dość głębokie. Krzyż i kwadrat były używane przez ludzkość od zarania dziejów. Kwadrat jest symbolem planety i ziemskiego początku. Charakterystycznymi cechami kwadratu są stabilność i trwałość. Krzyż symbolizuje połączenie tego, co duchowe z tym, co ziemskie – pion jest znakiem nieba, a poziom jest symbolem ziemi. Pomiędzy niebem a ziemią znajduje się człowiek. Połączenie czerni i bieli to konfrontacja życia i śmierci, wieczności i zapomnienia.
» CZYTAJ TAKŻE – Muzea w Paryżu, które trzeba odwiedzić
Jackson Pollock «Kobieta księżycowa przecina krąg» La femme-lune coupe le cercle, 1943
Amerykański artysta znany jest jako twórca ekspresjonizmu abstrakcyjnego i twórca metody «kapania farbą na płótno» (tzw. Malarstwo gestu). Tworząc swoje arcydzieła nie potrzebował sztalug, pędzli czy palet. Malował bezpośrednio na podłodze, rozlewając farbę według własnego uznania, często w rytmie tańca.
Do stworzenia obrazu kobiety na księżycu zainspirował go rytualny taniec rdzennych Amerykanów. Dowodem na to jest nakrycie głowy z piór, sztylet i ruchy taneczne przedstawionej postaci.
Inne płótna Pollocka znajdują się wśród obrazów Centrum Pompidou:
- «Numer 26 A, czarno-biały» (Numéro 26 A, noir et blanc, 1948) w technice malarstwa gestu.
- «Głębia» (La Profondeur, 1953).
René Magritte «Czerwony model» Le Modèle rouge, 1935
Belgijski malarz malował w stylu surrealistycznym, którego najbardziej znanym przykładem jest Salvador Dali. Obrazy Magritte’a są całkowicie surrealistyczne i tajemnicze.
Obraz Czerwony model wizualnie w ogóle nie odpowiada swojemu tytułowi. Taka niespójność jest powszechna w obrazach artysty. Widzimy dziwną, wręcz upiorną parę butów w kształcie ludzkich stóp. Jednak takie sceny są dość charakterystyczne dla surrealizmu Dali i innych fanów fantastyki. Śmiało pozachwycaj się innymi dziełami Magritte’a. W kolekcji obrazów Centrum Pompidou znajdziesz:
- «The Murderous Sky» (Le ciel meurtrier, 1927).
- «Przemoc» (Le viol, 1945).
Joan Miró «Kąpiąca się kobieta» Baigneuse, 1924
Miró był hiszpańskim malarzem i rzeźbiarzem związanym z surrealizmem i sztuką abstrakcyjną. W tym dziele widzimy ogromną ciemnoniebieską przestrzeń oceanu i otaczającą ją mgłę nocy. Jeśli przyjrzycie się uważnie, dostrzeżecie fale, łódź, linię horyzontu, ryby i tajemnicze światła. Z tego samego zbioru pochodzą również:
- «Bieg byków» (La course de taureaux, 1945).
- «Głowa człowieka» (Tête d’homme, 1935).
Dopóki Pompidou jest zamknięte, najlepszy sposób, by zobaczyć te prace, to śledzić wystawy ze zbiorów muzeum — w Grand Palais, w Musée d’art moderne de Paris i u pozostałych partnerów programu „Constellation”. Kilka z tych obrazów jest akurat za granicą, więc warto sprawdzić ich aktualne adresy przed wyjściem z domu.
Miłego obcowania ze sztuką!
© Raimond Spekking / Wikimedia Commons / CC BY-SA 4.0 
Eole99 / Wikimedia Commons / CC-BY-SA-3.0,2.5,2.0,1.0 
Kai Pilger / Unsplash 
Maxime Gilbert / unsplash 
Charles / Pixabay
Barcha / Pixabay
Dodaj komentarz
Chcesz się przyłączyć do dyskusji?Feel free to contribute!