Pytamy: co z Katedrą Notre-Dame w Paryżu? Katedra Matki Bożej Paryskiej jest bezsprzecznym symbolem Francji. Znają ją i kochają ludzie na całym świecie, nawet ci, którzy nie interesują się architekturą i historią. Jednak 15 kwietnia 2019 roku ponad 800-letnia historia świątyni stanęła pod znakiem zapytania. Tego dnia wybuchł pożar, który niemal całkowicie zniszczył katedrę. Została ocalona tylko dzięki heroicznej postawie strażaków.
Po pożarze Prezydent Macron obiecał odbudować katedrę w ciągu 5 lat. Dotrzymał słowa, ponieważ w 2024 roku, po długiej renowacji, odnowiona Notre-Dame została otwarta dla publiczności. Zdążyliśmy nawet przygotować na tę okazję audioprzewodnik, aby zwiedzanie świątyni było jeszcze ciekawsze.
Wycieczka po Notre-DameA dzięki kodowi promocyjnemu PARIS10 – masz zniżkę na wszystkie audioprzewodniki.
» CZYTAJ TAKŻE – Wycieczka do Notre Dame z audioprzewodnikiem TouringBee
Notre-Dame a pożar w katedrze w Reims
W naszym małym śledztwie warto przypomnieć sobie inną legendarną katedrę Francji w Reims. Przez mistyczny zbieg okoliczności zapaliła się prawie tak samo jak Notre-Dame i doznała bardzo podobnych uszkodzeń.
Okazuje się, że historie dwóch świątyń Francji, Notre-Dame de Paris i Notre-Dame de Reims są w wielu aspektach ściśle powiązane. Oprócz tego, że katedra w Reims została zbudowana nieco później, bo w XIII wieku, oba zabytki są mniej więcej w tym samym wieku. Ponadto mają podobną wielkość i zbudowano je w stylu gotyckim. Co więcej, przez wiele stuleci obie katedry były czczone przez królów, a ich wystrój tworzyli najlepsi mistrzowie w swojej dziedzinie.
We wrześniu 1914 roku, podczas I wojny światowej świątynia w Reims została ostrzelana przez niemiecką artylerię. Jeden z pocisków trafił w rusztowanie i wybuchł pożar. Ołowiany dach katedry w Reims stopił się i zawaliły się stropy. Pożar zniszczył też witraże, monumentalną figurę Chrystusa, posągi i inne elementy wystroju wnętrza. Zabytkowy obiekt poniósł druzgocące straty. Odbudowano go wprawdzie do 1938 roku, ale XV-wieczna drewniana więźba ustąpiła konstrukcji z żelbetu, a większości średniowiecznych witraży nie dało się odtworzyć — z 36 okien z wizerunkami biskupów i królów w nienaruszonym stanie przetrwały cztery.
» CZYTAJ TAKŻE – 5 Notre-Dame które warto odwiedzić we Francji
Jak odbudowano katedrę Notre-Dame?
Kwestia terminu odbudowy katedry Notre-Dame była paląca od pierwszych dni po pożarze, a w ciągu ostatniego stulecia technologie renowacyjne znacznie się rozwinęły, co niewątpliwie pomogło przyspieszyć ten proces. Ponadto katedra w Paryżu miała ważną przewagę: ogromne zainteresowanie ze strony opinii publicznej i mediów.
Na odbudowę katedry przeznaczono środki z budżetu miejskiego i państwowego, a także zaangażowano prywatny biznes i uruchomiono crowdfunding. Nasza redakcja również wzięła w tym udział – zorganizowaliśmy charytatywną wycieczkę na rzecz funduszu odbudowy. Dziękujemy wszystkim, którzy dołączyli!
Po pożarze rząd Francji ogłosił międzynarodowy konkurs architektoniczny. Biura architektoniczne proponowały różne rozwiązania — od szklanego dachu po konstrukcje z włókna węglowego z funkcją wytwarzania energii. Jednak większość Francuzów opowiedziała się za klasycznym wyglądem katedry i ostatecznie podjęto decyzję o odbudowie w historycznym stylu.
Teraz, gdy renowacja została zakończona, trudno uwierzyć, ile dyskusji i decyzji trzeba było przejść, aby przywrócić Notre Dame do stanu sprzed pożaru.
Odbudowę wykonali w dużej mierze rzemieślnicy z Compagnons du Devoir, pracujący wedle dawnych technik ręcznych. Ich nazwiska wyryto na nowej iglicy katedry — pierwsze należy do generała Jean-Louisa Georgelina, który prowadził projekt renowacji do swojej śmierci w sierpniu 2023 roku. Ze zbiórki zebrano około 140 milionów euro, których w chwili otwarcia jeszcze nie rozdzielono do końca.
Relikwie wróciły do katedry osobno: Koronę Cierniową, ocaloną z pożaru przez strażaków i kapelana, przyniesiono z powrotem 13 grudnia 2024 roku.
» CZYTAJ TAKŻE – 10 polskich miejsc w Paryżu
Ciężkie losy katedry i skomplikowana odbudowa
Pierwsze zniszczenie Katedry Notre-Dame w Paryżu było głębokim szokiem nie tylko dla Francuzów, ale i całego świata. Osip Mandelsztam napisał nawet wiersz poświęcony tej tragedii, w którym dzwony katedry w Kolonii wykrzykiwały z potępieniem: «Co uczyniliście naszemu bratu z Reims?». To nie koniec – po latach odbudowy dochodzi do pożaru, ale i cudownego ocalenia świątyni!
Cofnijmy się na moment do czasów pierwszej wojny. Odbudowę ruszono w 1919 roku pod kierunkiem architekta Henriego Deneux. Oprócz rządu francuskiego, znaczny wkład na remont wniosły prywatne darowizny. Wśród mecenasów był wielki biznesmen z USA, John D. Rockefeller Jr — jego darowizny od 1924 roku pokryły około 37 procent kosztów całych prac i opłaciły nowy dach. Drewniane elementy zastąpiono wtedy konstrukcją z żelbetu, założono nowe stropy i dach. Katedrę ponownie otwarto dla publiczności 10 lipca 1938 roku — ale taka jak przed 1914 rokiem nie jest i nie będzie.
Podczas renowacji Katedry Notre-Dame konserwatorzy musieli zmierzyć się z szeregiem poważnych zadań.
- Konieczne było zachowanie strukturalnej integralności budynku z najwyższą ostrożnością – gotyckie katedry po uszkodzeniach stają się niezwykle wrażliwe i mogą zawalić się dosłownie jak domek z kart.
- Brakowało specjalistów zdolnych do odtworzenia niemal zapomnianych średniowiecznych technologii. Szczególnie palącą kwestią były drewniane stropy zniszczone przez ogień.
- Ważne było zorganizowanie żmudnej pracy ręcznej rzemieślników, której wykonanie rozciągnęło się na wiele lat.
- Prawie każdy etap wymagał opracowania indywidualnych rozwiązań inżynieryjnych i wdrożenia nowych technologii.
- Osobnym zadaniem było zapewnienie stabilnego finansowania: renowacja na taką skalę zawsze wymaga ogromnych nakładów!
» CZYTAJ TAKŻE – 20 największych miast we Francji i ich główne cechy
Notre-Dame 2024 i spektakularne otwarcie
Zaraz po pożarze plac przed katedrą Notre-Dame został zamknięty i nie można było się zbliżać do obiektu. Na szczęście w 2024 roku znów otwarto go dla publiczności – Paryżanie i turyści mogli swobodnie spacerować i oglądać odnowioną fasadę. Wzdłuż bocznych ścian nadal stały rusztowania, ponieważ trwały prace nad odbudową dachu. Co ciekawe, postępy można było obserwować na żywo dzięki zainstalowanym w mieście kamerom internetowym, a aktualności publikowano na oficjalnym Instagramie katedry.
Prezydent Francji obiecał odbudować katedrę przed igrzyskami olimpijskimi w Paryżu – w ciągu pięciu lat. Terminu dopilnowano w tym sensie, że katedra otwarła się w grudniu 2024, ale na igrzyska w 2024 roku nie udało się nic: przez całe Igrzyska Notre-Dame była zamknięta, a historyczne centrum Paryża oglądano z innych punktów widokowych. Wieże otwarto dopiero 20 września 2025.
Pierwsze nabożeństwa z udziałem wiernych odbyły się 7 grudnia 2024 roku – właśnie ta data stała się ważnym kamieniem milowym dla powrotu Notre-Dame do życia.
Trudno powiedzieć, kiedy zakończy się całkowita odbudowa katedry. Początkowo mówiono o 8-9 latach, jednak potem pojawiły się prognozy mówiące o 15, a nawet 30 latach. Trudne lokalne fragmenty nadal są odnawiane, a takie prace zawsze rozciągają się na dziesięciolecia.
Kiedy katedra ponownie otworzyła swoje drzwi, na wieże powrócili turyści, a pod sklepieniami zabrzmiały organy, wrażeń było pod dostatkiem. A jeśli ktoś miał ochotę na więcej gotyku udał się na w wycieczkę do innych katedr Francji. Imponujących miejsc nie brakowało również poza Paryżem!
Po wizycie w katedrze warto złożyć dzień z innych zabytków Paryża i poznawczych spacerów po mieście z naszym audioprzewodnikiem.
» CZYTAJ TAKŻE – Zwiedzanie katedry Notre-Dame: bilety, wieże, godziny
Co z Katedrą Notre-Dame w 2025 roku?
Co z Katedrą Notre-Dame w Paryżu dziś? Wnętrze jest otwarte i bezpłatne, a od 20 września 2025 działają również wieże — z zupełnie nową trasą: dębowe schody przez więźbę dzwonnicy, dwie ocalone z pożaru chimery i taras nad odrestaurowanym dachem. Bilet na wieże kosztuje 16 €, 424 stopnie, bez windy. Rezerwacja godziny jest obowiązkowa i kas na miejscu nie ma wcale. Osoby do 18 lat oraz 18–25-latkowie z UE wchodzą bezpłatnie, ale slot też muszą zarezerwować.
Pomimo otwarcia w grudniu 2024 roku prace nad niektórymi fragmentami trwają nadal. Gdzieś pracują murarze, zdejmują rusztowania oraz nadal odnawiają freski, witraże i relikwie. To wciąż żywy proces – i bycie jego świadkiem jest na swój sposób interesujące. Notre-Dame ożywa na naszych oczach!
» CZYTAJ TAKŻE – Wycieczka do Notre-Dame z audioprzewodnikiem TouringBee
Życzymy udanego wypoczynku!



Mathias Reding / Unsplash
Patrick / flickr.com / CC BY-SA 2.0
Dushawn Jovic / Unsplash
Guilhem Vellut / flickr.com / CC BY 2.0
Jon Amdall / Unsplash
Timelab / Unsplash
Dodaj komentarz
Chcesz się przyłączyć do dyskusji?Feel free to contribute!