Mediolan nie jest miastem pamiątek w zwykłym sensie — nie ma tu straganów z magnesami na każdym rogu, jak w Rzymie czy Wenecji. Jest za to miastem, z którego przywozi się rzeczy faktycznie używane: ser dojrzewający dwa lata, oliwę znad Gardy, kawiarkę Bialetti, panettone w blaszanym pudełku. Zebraliśmy dwanaście rzeczy, po które warto zostawić miejsce w walizce — i, co ważniejsze, konkretne miejsca, w których się je kupuje.
Jedna uwaga od razu: większość tej listy to jedzenie i alkohol, więc pojedzie w bagażu rejestrowanym. Co dokładnie wolno zabrać i jak to zapakować, opisujemy na końcu tekstu.
Zakupy w Mediolanie wychodzą najlepiej, kiedy po drodze wiecie, na co patrzycie. Jeśli chcecie połączyć jedno z drugim, polski audioprzewodnik po Mediolanie prowadzi od Duomo przez Galerię Wiktora Emanuela II po Zamek Sforzów — czyli dokładnie tymi ulicami, przy których stoi większość sklepów z tej listy. A jeśli wolicie zacząć od jedzenia, w mieście działają wycieczki kulinarne z degustacją.
Wybierzcie się na degustację» CZYTAJ TAKŻE – Gdzie robić zakupy w Mediolanie: najlepsze outlety
Gdzie w Mediolanie kupować pamiątki
Zanim przejdziemy do listy — cztery adresy, które załatwiają większość zakupów:
- Peck (via Spadari 9, dwie minuty od Duomo) — delikatesy działające od 1883 roku. Sery, wędliny, oliwy, wina, własny panettone. Drogo, ale to miejsce na prezent, który ma zrobić wrażenie.
- Eataly Milano Smeraldo (piazza XXV Aprile 10) — duży sklep z produktami regionalnymi z całych Włoch, z restauracjami na piętrach. Wybór większy niż w Peck, ceny rozsądniejsze.
- Mercato Centrale na Dworcu Centralnym — hala z rzemieślniczymi stoiskami wprost przy peronach. Ratuje, gdy kupujecie w ostatniej chwili przed pociągiem albo autokarem na lotnisko.
- Zwykły supermarket — Esselunga, Coop, Carrefour. Ten sam parmezan, ta sama kawa i ta sama oliwa co w delikatesach, tylko bez ozdobnego pudełka. Jeśli kupujecie dla siebie, a nie na prezent, idźcie tutaj i nie oglądajcie się na sklepy przy Duomo.
Do tego La Rinascente przy samej katedrze ma na ostatnim piętrze dział spożywczy i taras z widokiem na Duomo z odległości kilkunastu metrów — dobre miejsce na przerwę w połowie zakupów.
Ubrania i moda: gdzie naprawdę warto
Mediolan jest jedną z czterech światowych stolic mody i dwa razy w roku gości Tydzień Mody. W praktyce oznacza to trzy różne poziomy zakupów. Najdroższy to Quadrilatero della Moda — kwartał ulic wokół via Monte Napoleone z butikami największych domów mody; nawet jeśli nic nie kupicie, warto tamtędy przejść. Średni poziom to corso Buenos Aires, jedna z najdłuższych handlowych ulic w Europie, z sieciówkami i włoskimi markami z niższej półki. Trzeci to outlety pod miastem: Serravalle i Fidenza Village, gdzie kolekcje z poprzednich sezonów schodzą znacznie taniej — dojeżdża się tam autokarem z centrum w około godzinę. Wyjazd do Fidenza Village można zarezerwować razem z transportem.
Jedno zastrzeżenie: zwrot VAT (tax free) przysługuje tylko osobom mieszkającym poza Unią Europejską, więc jako mieszkańcy Polski z niego nie skorzystacie. Cena na metce jest ceną końcową.
» CZYTAJ TAKŻE – Tydzień mody w Mediolanie. Jak trafić na pokaz?
Drewniany pajacyk Pinokio
Pinokio jest we Włoszech wszędzie — i warto wiedzieć, skąd się wziął: powieść Carla Collodiego wydano we Florencji pod koniec XIX wieku, więc to bardziej pamiątka ogólnowłoska niż mediolańska. Nie zmienia to faktu, że malowane drewniane figurki chłopca z długim nosem to jedna z niewielu rzeczy z tej listy, które nie zepsują się w walizce i nic nie ważą. Znajdziecie marionetki, pajacyki na podstawkach i zwykłe drewniane zabawki — w sklepach z zabawkami wychodzą taniej i są lepiej zrobione niż te ze stoisk przy katedrze. Dla dzieci to prezent oczywisty, ale kolekcjonerzy starych marionetek też je kupują.
» CZYTAJ TAKŻE – Ciekawe miejsca w pobliżu Mediolanu
Parmigiano, Grana Padano i gorgonzola
Ser to najlepszy zakup z Mediolanu i najbezpieczniejszy w transporcie. Parmigiano Reggiano dojrzewa minimum rok, a najczęściej dwa lub trzy; im starszy, tym bardziej kruchy i słony. Twardy ser nie potrzebuje lodówki przez kilkanaście godzin podróży, więc dolecicie z nim spokojnie. Grana Padano to jego tańszy krewny z doliny Padu — łagodniejszy, krócej dojrzewający, ale w tej samej kategorii; jeśli kupujecie do gotowania, a nie na deskę, różnica w cenie jest odczuwalna, a w smaku mniej.
Prawdziwie lombardzki wybór to jednak gorgonzola — ser pleśniowy z miejscowości pod Mediolanem, w dwóch wersjach: dolce, kremowej i łagodnej, oraz piccante, twardszej i ostrzejszej. Ta pojedzie dobrze tylko przy krótkim locie i pod warunkiem, że poprosicie w sklepie o zapakowanie próżniowe. To samo dotyczy taleggio, drugiego sera z Lombardii, który bardzo intensywnie pachnie — współpasażerowie to docenią.
W każdym sklepie serowym i w dziale serów w supermarkecie poproście o sottovuoto: pakowanie próżniowe jest zwykle bezpłatne i przedłuża świeżość o kilka dni. Jeśli wracacie z większymi zakupami, warto zamówić taksówkę na lotnisko z wyprzedzeniem, zamiast dźwigać torby po schodach metra.
» CZYTAJ TAKŻE – 10 najsmaczniejszych potraw w Mediolanie
Szafran do risotto alla milanese
Najsłynniejsze danie Mediolanu rozpoznacie po kolorze: risotto alla milanese jest intensywnie żółte, a barwę i lekko ziemisty aromat daje mu szafran (po włosku zafferano). Legenda przypisuje ten pomysł czeladnikowi witrażysty pracującego przy Duomo, który używał szafranu do barwienia szkła i miał dosypać go do weselnego risotta — historia jest zapewne zmyślona, ale opowiada się ją w mieście do dziś.
Szafran kupicie w każdym supermarkecie, w papierowych saszetkach po 0,1–0,15 g — to najtańsza droga i w zupełności wystarcza na kilka porcji. W delikatesach dostaniecie całe znamiona w szklanych fiolkach: droższe, ale wyraźnie lepsze i ładniejsze na prezent. Uwaga na jedno — szafran to najdroższa przyprawa świata, więc jeśli widzicie duże opakowanie za kilka euro, to prawie na pewno kurkuma albo krokosz. Chcecie poznać kuchnię Mediolanu od środka? Wycieczka gastronomiczna z degustacją załatwia to w jedno popołudnie.
» CZYTAJ TAKŻE – 10 najlepszych rzymskich dań, których trzeba spróbować
Włoskie ciasteczka i czekolada
Dwa włoskie ciastka, które najlepiej znoszą podróż, to amaretti — migdałowe bezy, w wersji miękkiej i twardej, sprzedawane w charakterystycznych papierkach — oraz cantucci (zwane też cantuccini), twarde migdałowe biszkopty, które we Włoszech macza się w słodkim winie vin santo, a w domu doskonale pasują do kawy. Jedne i drugie wytrzymują tygodnie i nie skruszą się w walizce, jeśli kupicie je w puszce.
Z czekolady warto poszukać gianduiotti — trójkątnych pralinek z pastą orzechową, rodem z pobliskiego Turynu. W Mediolanie dostaniecie je w każdych porządnych delikatesach. A jeśli wybieracie się na włoską kawę, kupcie do niej jedno i drugie.
» Czytaj także – Najlepsze dania kuchni weneckiej: nie zwlekaj i spróbuj sam!
Panettone — ciasto, które wymyślono w Mediolanie
To Mediolan w wersji do jedzenia i prawdopodobnie najbardziej mediolańska rzecz na całej liście. Panettone — wysokie, puszyste ciasto drożdżowe z kandyzowaną skórką i rodzynkami — wymyślono właśnie tutaj i to miasto wciąż uznaje je za swoje.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze:
- Panettone artigianale, czyli rzemieślniczy, ma krótki skład: mąka, masło, jajka, cukier, zakwas, bakalie. Kosztuje wielokrotnie więcej niż supermarketowy i jest to zupełnie inne ciasto — wilgotne, maślane, pachnące. Kupicie go w dobrych cukierniach oraz w Peck i Eataly.
- Wersja bez bakalii nazywa się pandoro i pochodzi z Werony. Jeśli ktoś w domu nie znosi kandyzowanej skórki, to jest wyjście.
- Kiedy kupować. Największy wybór jest od listopada do stycznia, bo panettone to przede wszystkim ciasto bożonarodzeniowe. Poza sezonem znajdziecie je w delikatesach i u najlepszych cukierników, choć w węższym wyborze.
Praktycznie: panettone sprzedaje się w wysokim kartonowym albo blaszanym pudełku, które zajmuje w walizce zaskakująco dużo miejsca. Blaszane pudełko chroni ciasto lepiej i samo w sobie jest pamiątką.
» CZYTAJ TAKŻE – Boże Narodzenie w Mediolanie: jarmark i wydarzenia
Oliwa z oliwek tłoczona na zimno
Oliwa to zakup oczywisty, ale warto go zrobić świadomie. Lombardia nie jest regionem oliwnym w takim stopniu jak Toskania czy Apulia, ma jednak własną, bardzo dobrą oliwę: Garda DOP znad jeziora Garda, delikatniejszą i mniej pieprzną niż oliwy z południa. To dobry, lokalny wybór, którego nie kupicie w polskim sklepie.
» CZYTAJ TAKŻE – Włochy: 7-dniowy plan podróży
Kawa i kawiarka Bialetti
Poranek we Włoszech zaczyna się przy barze: espresso wypite na stojąco, do tego cornetto, i do pracy. Ten rytuał da się przenieść do domu za pomocą jednej rzeczy — kawiarki Bialetti. Aluminiowy ośmiokątny dzbanek Moka Express z wąsatym ludzikiem na boku produkuje się we Włoszech od lat trzydziestych i trudno o bardziej włoską pamiątkę użytkową. Kupujcie w sklepie AGD albo w supermarkecie, nie w sklepie z pamiątkami; rozmiar podaje się w filiżankach (tazze), a „filiżanka” oznacza tu espresso, więc trzyfiliżankowa kawiarka to dwie normalne kawy.
Do tego ziarna: Lavazza, Illy i Kimbo stoją w każdym supermarkecie za ułamek ceny ze sklepu z pamiątkami. Jeśli macie kawiarkę, kupcie mielenie moka, nie espresso — jest nieco grubsze i nie zapycha filtra.
» CZYTAJ TAKŻE – Wszystko o włoskiej kawie i nie tylko
Gadżety piłkarskie: Milan i Inter
Tu potrzebne jest jedno sprostowanie, na którym łatwo się potknąć: w Mediolanie są dwa wielkie kluby — AC Milan i Inter — i obydwa grają na tym samym stadionie. San Siro, oficjalnie Stadio Giuseppe Meazza, jest więc domem dla obu drużyn, a derby Mediolanu rozgrywa się na neutralnym boisku, które dla jednych i drugich jest boiskiem własnym. Kupując szalik, warto wiedzieć, w jakich barwach chodzi obdarowywana osoba: czerwono-czarne to Milan, niebiesko-czarne to Inter.
Na stadionie działa wspólne muzeum obu klubów ze zwiedzaniem trybun i szatni, a przy nim sklepy z oficjalnymi gadżetami. Oficjalne koszulki kupicie też w firmowych sklepach w centrum — i tylko tam macie pewność, że nie jest to podróbka. Na straganach przy Duomo koszulki są tańsze, ale po jednym praniu zwykle widać, dlaczego.
» CZYTAJ TAKŻE – Piłka nożna w Mediolanie. Wszystko o stadionie San Siro
Wino z Lombardii, nie z Toskanii
Włochy są największym producentem wina na świecie i mają setki rodzimych szczepów, a Grecy nazywali półwysep Enotria, czyli kraina wina. Ale skoro jesteście w Mediolanie, warto przywieźć coś lombardzkiego, a nie butelkę toskańskiego chianti, którą dostaniecie w każdym polskim markecie:
- Franciacorta — wino musujące produkowane metodą szampańską na wschód od Mediolanu. Najlepsze, co Lombardia ma do zaoferowania, i rzecz w Polsce mało znana.
- Valtellina (Sforzato, Sassella, Inferno) — czerwone ze szczepu nebbiolo z tarasowych winnic w Alpach, na północ od miasta.
- Oltrepò Pavese — wzgórza pod Pawią, dobre pinot nero i lekkie musujące wina codzienne.
- Lugana — białe znad południowego brzegu Gardy, świetne do ryb.
W dobrej enotece doradzą wam konkretną butelkę pod budżet, a w supermarkecie znajdziecie te same apelacje w wersji codziennej. Zanim kupicie, degustacja w centrum miasta pozwala sprawdzić, co wam naprawdę smakuje.
» CZYTAJ TAKŻE – 11 najbardziej romantycznych miejsc we Włoszech
Campari, Ramazzotti i aperitivo w butelce
Aperitivo — godzina między pracą a kolacją, drink plus przekąski — jest w Mediolanie instytucją, a dwie butelki, które za nim stoją, pochodzą właśnie stąd:
- Campari, gorzki czerwony likier, który Gaspare Campari stworzył w połowie XIX wieku i rozsławił we własnej kawiarni w Galerii Wiktora Emanuela II. Lokal Camparino stoi tam do dziś, przy samym wejściu od strony Duomo.
- Amaro Ramazzotti, ziołowy amaro wymyślony w Mediolanie w 1815 roku — pije się go po jedzeniu, schłodzony.
Do tego, jeśli chcecie zrobić w domu negroni albo americano, dokupcie butelkę czerwonego wermutu. Wszystkie trzy stoją w każdym supermarkecie i nie ma żadnego powodu, żeby kupować je w sklepie z pamiątkami przy katedrze.
Jak zwykle: to płyny, więc bagaż rejestrowany.
Pamiątki z symbolami Mediolanu
Jeśli szukacie klasycznej pamiątki z widoczkiem, symbole Mediolanu są cztery: Duomo z lasem iglic, Ostatnia Wieczerza Leonarda, La Scala i Zamek Sforzów. Trafiają na kubki, ściereczki, magnesy, torby i fartuchy. Osobny, bardzo mediolański motyw to byk z Galerii Wiktora Emanuela II — mozaika na posadzce, na której turyści obracają się piętą na szczęście; dziura po tym zwyczaju jest widoczna gołym okiem i regularnie się ją naprawia.
Czego tu nie ma: maski karnawałowe, które sprzedaje się w połowie sklepów z pamiątkami, to symbol Wenecji, nie Mediolanu. Jeśli zależy wam na pamiątce faktycznie stąd, lepiej sprawdzają się rzeczy do użytku — deska do serów, ściereczka kuchenna, blaszane pudełko po panettone — niż figurka katedry.
» CZYTAJ TAKŻE – Gdzie zatrzymać się w Mediolanie
Udanych zakupów — i niech wszystko dojedzie całe.
Co wolno zabrać do samolotu
Włochy i Polska są w Unii Europejskiej, więc na jedzenie i alkohol przewożone na własny użytek nie ma ani cła, ani limitów ilościowych. Ser, wędliny, wino czy oliwę możecie przywieźć w dowolnej rozsądnej ilości. Ograniczenia są innego rodzaju — czysto techniczne:
- Płyny tylko w bagażu rejestrowanym. W kabinie nadal obowiązuje limit 100 ml na pojemnik, więc wino, Campari, oliwa i ocet balsamiczny muszą jechać w luku. Butelka oliwy kupiona przy Duomo i włożona do plecaka zostanie na kontroli.
- Liczcie wagę. Butelka wina z opakowaniem to około 1,3 kg. Trzy butelki plus kilogram parmezanu to już blisko połowa bagażowego limitu taniej linii — a dopłata na lotnisku kosztuje więcej niż zawartość walizki.
- Pakowanie. Butelki owińcie ubraniami i ułóżcie w środku walizki, nigdy przy ściankach. W Eataly i w większych enotekach dostaniecie styropianowe przekładki, czasem za darmo.
- Ser. Twardy parmezan przetrwa podróż bez chłodzenia bez problemu. Miękkie i pleśniowe sery poproście o zapakowanie próżniowe (sottovuoto) i włóżcie do szczelnej torby — nie tyle dla nich, ile dla reszty ubrań.
- Zwrot VAT. Tax free dotyczy wyłącznie osób mieszkających poza Unią. Mieszkańcom Polski nie przysługuje, więc nie ma po co zbierać paragonów na lotnisku.
» CZYTAJ TAKŻE – Taksówki w Mediolanie: co warto wiedzieć
Zakupy pamiątek w Mediolanie: pytania i odpowiedzi
Co najlepiej przywieźć z Mediolanu, jeśli można wybrać jedną rzecz?
Kawałek parmezanu dojrzewającego 24 miesiące albo kawiarkę Bialetti. Pierwsze zniknie w tydzień, drugie zostanie na lata.
Gdzie kupować taniej?
W zwykłym supermarkecie — Esselunga, Coop, Carrefour. Parmezan, kawa, oliwa, Campari i szafran stoją tam w tej samej jakości co w delikatesach, tylko bez ozdobnego pudełka. Delikatesy typu Peck mają sens wtedy, gdy kupujecie prezent, a nie zapas.
Czy mogę przywieźć ser i wędliny do Polski?
Tak, bez ograniczeń przy przewozie na własny użytek — oba kraje są w Unii. Warto poprosić w sklepie o pakowanie próżniowe.
Ile wina wolno zabrać?
Na własny użytek nie ma limitu celnego wewnątrz Unii. Realnym ograniczeniem jest waga bagażu i to, że butelki muszą jechać w luku, a nie w kabinie.
Czy w Mediolanie opłaca się kupować ubrania?
W butikach przy via Monte Napoleone zapłacicie tyle samo co w Warszawie albo więcej. Realne oszczędności są w outletach pod miastem, zwłaszcza pod koniec sezonu wyprzedaży, czyli w styczniu i w lipcu.
Mam godzinę przed odjazdem, gdzie kupić wszystko naraz?
Mercato Centrale na Dworcu Centralnym: sery, wędliny, słodycze i wino pod jednym dachem, kilkadziesiąt metrów od peronów.
Czy warto kupować pamiątki przy Duomo?
Magnes i pocztówkę — czemu nie. Wszystko, co je się albo pije, jest tam wyraźnie droższe niż dwie przecznice dalej.
Zakupy i zwiedzanie w jednym
Jeśli macie w Mediolanie jeden dzień i chcecie przy okazji zobaczyć miasto, a nie tylko sklepy, trasa audioprzewodnika prowadzi dokładnie przez okolice, w których stoi większość adresów z tego tekstu:
Zwiedzaj Mediolan z polskim audioprzewodnikiem» CZYTAJ TAKŻE – Co zobaczyć w Mediolanie w 3 dni
Mphoto48 / pixabay 
alessandra barbieri / Pixabay 
dimitrisvetsikas1969 / pixabay 
Dodaj komentarz
Chcesz się przyłączyć do dyskusji?Feel free to contribute!